Gospodarka przyszłości jest zrównoważona i bezemisyjna

Instytut Zielonej Gospodarki

W dniu obchodów Jubileuszu Agendy 2030, Instytut Zielonej Gospodarki spośród 17 Celów Zrównoważonego Rozwoju (SDG) wybrał patronowanie Celowi 9 – Innowacyjność, przemysł, infrastruktura. To naturalny wybór dla organizacji, która wspiera reformy na rzecz innowacyjnej, zrównoważonej i odpornej gospodarki. Dlaczego?

Poprzedni rok był najgorętszym od 175 lat (tak daleko sięga historia pomiarów). Jako najcieplejszy zapisał się on także w historii polskiej meteorologii. Ale dlaczego miałoby nas to obchodzić, zwłaszcza w kontekście przemysłu, innowacyjności oraz rozwoju infrastruktury? Ponieważ kryzys klimatyczny dobitnie pokazuje, że przyroda i klimat oraz gospodarka wzajemnie się kształtują. Nie sposób już separować od siebie rozwoju gospodarczego oraz walki ze zmianami klimatu i ich konsekwencjami.

Wynikające ze wzrostu temperatury pożary w regionie basenu Morza Śródziemnego to – oprócz utraty zdrowia oraz śmierci ludzi i całych ekosystemów – zniszczenie budynków, dróg, linii energetycznych, upraw i pastwisk, przerwanie łańcuchów dostaw, wzrost kosztów ubezpieczeń, migracje ludzi, spadek produktywności. Ich koszty bezpośrednie i pośrednie szacuje się na miliardy euro. Nie trzeba tego zresztą tłumaczyć nam w Polsce – zeszłoroczna powódź, której niszczycielski efekt wzmocniła zmiana klimatu, przyniosła śmierć 9 osób, zniszczenie ponad 200 mostów i tysiące zalanych domów. Według Instytutu Reform łączne koszty sięgały 13 mld złotych. Poniosło je państwo, samorządy, ale też biznes, mniejsi i więksi przedsiębiorcy oraz mieszkańcy.

Kaskadowe efekty zmiany klimatu wpływają na przeróżne sfery życia, zagrażając zarazem realizacji wszystkich celów zrównoważonego rozwoju ONZ – według Sustainable Development Report 2025 zaledwie 16,7 proc. wskaźników SDG znajduje się na właściwej ścieżce. Jednak wpływ gospodarki na klimat nie musi być wyłącznie negatywny. Z tych powodów IZG aktywnie dąży do realizacji postanowień Celu 9 mówiących o podwyższaniu jakości infrastruktury i wprowadzaniu zrównoważonego rozwoju przemysłu przez zwiększenie efektywności wykorzystania zasobów oraz stosowanie czystych, przyjaznych dla środowiska technologii i procesów produkcyjnych, promowaniu inkluzywnej i zrównoważonej industrializacji z myślą o dobrobycie ludzi.

Pod realizacją Celu zrównoważonego rozwoju nr 9 rozumiemy w IZG rozwój clean-tech czy modernizację infrastruktury w duchu zrównoważonego rozwoju w Polsce. To racjonalna i opłacalna strategia rozwoju naszego kraju, która pozwoli nam zbudować długofalowe bezpieczeństwo, odporność na kryzysy oraz nowe motory wzrostu gospodarczego – służące ludziom i znacznie mniej destrukcyjne dla przyrody i klimatu. Rozwój gospodarczy w duchu celów SDG to zarazem nasz moralny obowiązek względem krajów najmniej odpowiedzialnych, ale ponoszących największe koszty skutków zmian klimatu oraz gest globalnej solidarności wobec wszystkich, którzy podejmują wysiłki na rzecz zatrzymania tego kryzysu – mówi Marcin Korolec, prezes IZG.

Nowoczesne technologie, jak energetyka odnawialna, technologie odzyskiwania surowców, rolnictwo precyzyjne, ochrona bioróżnorodności czy sztuczna inteligencja, mogą i powinny zostać wykorzystane dla dobra całej ludzkości. Nauka, wiedza i inżynieria powinny skupić dziś wysiłki na zatrzymaniu kryzysu klimatycznego, a jednocześnie podnieść dobrobyt wszystkich mieszkańców Ziemi. Osiągnięcie tego powinny wspierać prawa – chroniące przyrodę i klimat, gwarantujące obecnym i przyszłym pokoleniom przeprowadzenie transformacji na czas, regulujące niezrównoważone praktyki biznesowe, wspierające innowacje, a także finansujące odejście od paliw kopalnych, modernizację przemysłu i infrastruktury oraz adaptację do niestabilnych realiów przyrodniczych dzisiejszego świata. To jest credo naszej organizacji.

Polskie hutnictwo czeka na strategiczny impuls

Wise Europa

Opracowanie i konsekwentne wdrożenie spójnej strategii przemysłowej jest niezbędne, aby sprostać wyzwaniom technologicznym, surowcowym i środowiskowym, przed którymi stoi krajowy sektor hutniczy. Think tank WiseEuropa, jako niezależny ośrodek analityczny, przedstawia konkretne i efektywne rozwiązania na rzecz odbudowy nowoczesnego hutnictwa – zdolnego konkurować na rynkach międzynarodowych, a jednocześnie wpisującego się w założenia zrównoważonej industrializacji i wspierania innowacyjności, zgodnie z Celem 9 Agendy 2030.

Pora na naprawę historycznych zaniedbań
Niedostateczne wsparcie ze strony instrumentów polityki przemysłowej w połączeniu z rosnącym uzależnieniem od importu stali stworzyło sytuację, w której polskie hutnictwo znalazło się w trudnej pozycji konkurencyjnej w okresie silnych turbulencji w gospodarce europejskiej. Pandemia koronawirusa i przerwanie łańcuchów dostaw, kryzys energetyczny, a także wojna w Ukrainie, wydobywająca znaczenie przemysłu materiałowego dla pozycji strategicznej kraju – skłoniły decydentów do rewizji dotychczasowego podejścia. Na przełomie lat 2024 i 2025 Polska podjęla starania, aby ożywić tradycyjne gałęzie przemysłu, nie zaniedbując zarazem ochrony środowiska naturalnego czy standardów społecznych. Na początku 2025 roku powołano m.in. Zespół ds. opracowania strategii rozwoju hutnictwa. Równolegle, ówczesne Ministerstwo Przemysłu we współpracy z Bankiem Światowym zajęło się przygotowaniem Białej Księgi Transformacji Energetycznej. Apelujemy, aby po lipcowej rekonstrukcji rządu rozpoczęte inicjatywy były pogłębiane w kolejnych etapach procesu decyzyjnego – także w obszarze wspierania inwestycji i instrumentów finansowania transformacji sektora.
Hutnictwo w gospodarce o obiegu zamkniętym
Niewykorzystanym zasobem jest złom stalowy, stanowiący podstawę niskoemisyjnej produkcji stali w piecach EAF. Polska dysponuje nadwyżkami złomu, które są eksportowane. Według wyliczeń WiseEuropa, przekierowanie strumienia eksportu na potrzeby krajowych hut mogłoby zwiększyć potencjał produkcji stali w kraju o 30-40%.
Wykorzystanie dostępnych zasobów wymaga jednak rozwoju infrastruktury, zarówno produkcyjnej w postaci stalowni EAF (z elektrycznym piecem łukowym), jak i na wcześniejszych etapach – w zakresie zbiórki, logistyki oraz zaawansowanego sortowania. Kluczowe będzie zbudowanie krajowego systemu odzysku i recyklingu złomu stalowego, opartego na sieci lokalnych dostawców.
W rekomendacjach wskazujemy też, że w celu zwiększenia podaży surowca wtórnego istnieje możliwość wprowadzenia obowiązkowych wymogów dotyczących minimalnego udziału materiałów pochodzących z recyklingu w określonych sektorach – np. budownictwie czy przemyśle motoryzacyjnym. Współpraca z branżami generującymi odpady stalowe oraz wdrażanie zasad projektowania „Design for Recycling” wzmocnią gospodarkę o obiegu zamkniętym.

Szerszy opis działań i publikacje poświęcone hutnictwu oraz polityce przemysłowej można znaleźć tutaj: https://wise-europa.eu/category/transformacja-rynku-stali/