Rekomendacje zawarte w niniejszym dokumencie zostały przygotowane na podstawie materiałów i wypowiedzi przekazanych przez 34 organizacje pozarządowe i partnerów, którzy uczestniczyli w jubileuszu dziesięciolecia Agendy 2030. Spotkanie odbyło się 16 września 2025 roku w Akademii Leona Koźmińskiego w Warszawie, a jego organizatorem był UNEP/GRID-Warszawa, organizacja afiliowana przy Programie Narodów Zjednoczonych ds. Środowiska (UNEP). Każda z zaproszonych organizacji została poproszona o przedstawienie oceny realizacji i wskazanie rekomendacji dotyczących konkretnych zadań w ramach Celów Zrównoważonego Rozwoju powiązanych z polem swoich działań w Polsce.  

Celem niniejszego dokumentu jest przedstawienie, w sposób uporządkowany i operacyjny, działań niezbędnych do przyspieszenia realizacji Agendy 2030 w Polsce w jej ostatnich pięciu latach. Rekomendacje zostały dopasowane do szczegółowych zadań każdego z 17 Celów, tak aby pokazać, co rzeczywiście możemy – a często także powinniśmy – zrobić na poziomie krajowym, aby wypełnić globalne zobowiązania dotyczące zrównoważonego rozwoju. 

Ograniczenie rekomendacji wyłącznie do wskazań tych 31 organizacji jest celowe: organizacje pozarządowe są bezstronne, kierują się wartościami Agendy 2030, działają blisko ludzi i środowiska oraz stanowią czuły wskaźnik rzeczywistego stanu realizacji Celów. Dzięki codziennej pracy w obszarach społecznych, środowiskowych i gospodarczych organizacje te znają realne potrzeby i wyzwania, a ich perspektywa pozwala trafnie identyfikować zarówno bariery, jak i potencjalne rozwiązania.  

Zrównoważony rozwój polega na tym, że nic nie dzieje się w izolacji. Każde działanie społeczne, środowiskowe czy gospodarcze wpływa na pozostałe obszary. Oznacza to, że poprawa w jednym wymiarze jest trwała tylko wtedy, gdy osiągana jest w sposób zrównoważony – tak, aby jednocześnie służyła ludziom, środowisku i gospodarce. Ta zasada działa również w drugą stronę: działania podejmowane w duchu Agendy 2030 – np. inwestycje społeczne prowadzone z troską o klimat czy rozwój gospodarczy oparty na poszanowaniu natury – wzmacniają pozostałe wymiary rozwoju i przynoszą korzyści całemu systemowi.  

Obok trzech klasycznych filarów zrównoważonego rozwoju (społecznego, środowiskowego i gospodarczego) coraz częściej podkreśla się także czwarty wymiar: instytucjonalny. To on stanowi fundament pozostałych, bo żaden z Celów Zrównoważonego Rozwoju nie może zostać osiągnięty bez dobrego prawa, sprawnych instytucji i długofalowych polityk publicznych.  

Łącząc głos organizacji pozarządowych z ramami Agendy 2030, dokument przedstawia praktyczną mapę działań na lata 2025–2030, wskazując, jak w nadchodzących latach możemy przyspieszyć realizację Celów Zrównoważonego Rozwoju w Polsce.