Działania Fundacji Code For Green wpisujące się w Cele Zrównoważonego Rozwoju

Fundacja Code for Green

Nasze działania najpełniej opisuje Cel 4 – Dobra jakość edukacji, w szczególności zadanie 4.7 – zapewnienie edukacji na rzecz zrównoważonego rozwoju i aktywnego obywatelstwa.

Konkretne zadania w ramach SDG

• 4.7 – edukacja i kompetencje dla zrównoważonego rozwoju (edukacja klimatyczna i środowiskowa w szkołach).
• 6.3 i 6.6 – poprawa jakości i ochrona wód powierzchniowych (program Code for Blue, społeczny monitoring wód).
• 13.3 – podnoszenie świadomości i kompetencji klimatycznych (projekty uczniowskie, narzędzia cyfrowe, prototypy adaptacyjne).
• 14.1 i 14.2 – działania na rzecz ekosystemów wodnych (monitoring, edukacja i lokalne interwencje).
• 15.9 – integracja ochrony bioróżnorodności w decyzjach edukacyjnych i społecznych.
• 9.5 i 9.b –wsparcie innowacji społecznych dla klimatu i środowiska (program Greenowacje, School LivingLab Code for Green)
• 17.17 – partnerstwa edukacyjne i udział w pracach MEN nad nową podstawą programową.

Fundacja Code For Green wprowadza sprawczą edukację środowiskową do szkół, by młodzi potrafili rozwiązywać lokalne problemy wykorzystując do tego technologie cyfrowe, a szkoła była centrum edukacji środowiskowej.

Tworzymy szkolne zintegrowane pracownie innowacji - School Living Lab, prowadzimy edukację terenową z użyciem pracowni mobilnej - MobiLabu i kształcimy nauczycieli w nowych metodach dydaktycznych , pracujemy z samorządami i instytucjami publicznymi nad przekształcaniem infrastruktury szkolnej by była odporna na zmiany środowiskowe i wspierała edukację na rzecz ochrony klimatu, wody i bioróżnorodności.
Równolegle współprowadzimy z partnerami program Greenowacje, który wspiera organizacje, instytucje, samorządy i grupy nieformalne w tworzeniu i wdrażaniu innowacji społecznych dla wody, klimatu i bioróżnorodności.

Efekty:

• MobiLab: ponad 40 szkół w 21 miejscowościach, 1000 uczennic i uczniów, nauczycielek i nauczycieli, 2 000 km przejechanej trasy.
• School Living Lab: osiem modelowych zintegrowanych pracowni przyrodniczo-informatycznych, w których uczennice i uczniowie zaprojektowali dziesiątki prototypów
• Code for Blue: gotowy do ogólnopolskiego wdrażania program (cel 10% szkół w każdym województwie, 2400 placówek do 2030 r.) na rzecz ochrony zasobów wodnych w lokalnych społecznościach - CODE FOR BLUE - program edukacyjny o wodzie
• Platforma e-learningowa: przestrzeń dla nauczycieli i edukatorów stworzona w oparciu o model Code for Green®
• Doświadczenie systemowe: w oparciu o 6000 godzin lekcyjnych opracowaliśmy pierwszy w Polsce autorski model edukacji klimatycznej dla szkół (Code for Green®), bierzemy udział w pracach MEN nad nową podstawą programową w obszarze edukacji klimatyczno-środowiskowej oraz w przygotowaniu Strategicznego Planu Działań w zakresie Edukacji Ekologicznej MKiŚ
• Greenowacje: granty w programie FERS do 120 tys. zł i mentoring ekspertów dla projektów społecznych.

Jakość edukacji stanowi fundament trwałego rozwoju społecznego i środowiskowego. Cel 4 Agendy 2030 zakłada zapewnienie wszystkim uczennicom i uczniom dostępu do nauki wysokiej jakości, która rozwija wiedzę, kompetencje i postawy niezbędne w XXI wieku. W Polsce wciąż stoimy przed wyzwaniem, jak skutecznie wprowadzać edukację praktyczną, która łączy teorię z realnymi działaniami na rzecz klimatu, wody i bioróżnorodności. Dlatego Fundacja Code for Green od lat rozwija programy edukacyjne oparte na sprawczości uczennic i uczniów, które pozwalają młodym ludziom nie tylko poznawać zagadnienia środowiskowe, ale też samodzielnie tworzyć i wdrażać rozwiązania. Model School Living Lab umożliwił uczniom projektowanie prototypów - aplikacji środowiskowych, innowacyjnych systemów OZE . Równolegle mobilne laboratorium MobiLab odwiedziło ponad 40 szkół w 21 miejscowościach, umożliwiając ponad 1000 uczennicom i uczniom oraz nauczycielom prowadzenie badań terenowych nad wodą i bioróżnorodnością.

Systemowe podejście do edukacji środowiskowej obejmuje także program Code for Blue, gotowy do ogólnopolskiego wdrożenia, który - jak zakładamy - w ciągu najbliższych pięciu lat obejmie 10% szkół w każdym województwie (2400 placówek do 2030 r.). Program uczy młodych ludzi, jak analizować lokalne zasoby wodne i działać na rzecz ich ochrony w społecznościach lokalnych.

Równolegle rozwijamy program GREENOWACJE, wspierający organizacje, samorządy i grupy nieformalne w tworzeniu i wdrażaniu innowacji społecznych. Dzięki grantom w wys. Do 120 tys. Złotych i mentoringowi ekspertów lokalne projekty zyskują szansę na szersze zastosowanie.Kontynuacja i rozwój:
W kolejnych latach planujemy skalowanie naszego programu sprawczej edukacji tak, by objąć nim co najmniej 10% polskich szkół podstawowych i średnich. Rozwijamy także Greenowacje jako inkubator społecznych innowacji środowiskowych, aby coraz więcej rozwiązań trafiało do praktyki samorządów, szkół i organizacji.

Dobra praktyka, to połączenie dwóch wymiarów:

1. Edukacja praktyczna w rezylientnej szkole – uczniowie i nauczyciele rozwijają sprawczość i zielone kompetencje, ucząc się poprzez działanie oparte na realnych wyzwaniach.
2. Program Greenowacje – szersze wsparcie innowacji społecznych, które mają szansę na wdrożenie w całych społecznościach.

Dzięki temu wiedza i prototypy rozwijane oddolnie mogą przełożyć się na realne zmiany (regionalne, krajowe)

Nasze doświadczenie systemowe pokazuje, że edukacja wysokiej jakości, edukacja praktyczna wymaga połączenia teorii z działaniem. W oparciu o ponad 6 tys. godzin lekcyjnych opracowaliśmy autorski model edukacji klimatycznej Code for Green, opisany w Podręczniku dla nauczycieli (wyd. 2023). Współpracujemy także z MEN nad nową podstawą programową w obszarze edukacji klimatyczno-środowiskowej oraz z Ministerstwem Klimatu i Środowiska nad Strategicznym Planem Działań w zakresie Edukacji Ekologicznej.

W kolejnych latach naszym celem jest skalowanie naszych działań: zakładamy, że sprawcza edukacja obejmie co najmniej 10% polskich szkół podstawowych i średnich, a GREENOWACJE umożliwią wdrożenie innowacji w społecznościach na terenie całego kraju. Łączymy edukację praktyczną, wspieramy projekty społeczne i jednocześnie tworzymy model, w którym wiedza i prototypy rozwijane lokalnie przekładają się na realne zmiany regionalne i krajowe w zakresie poprawy jakości wód i ochrony bioróżnorodności po przeciwdziałanie zmianie klimatu.

Rekomendacje Fundacji Code For Green dla edukacji klimatycznej i środowiskowej w Polsce:

1. Edukacja praktyczna i sprawcza
   Edukacja klimatyczna i środowiskowa powinna być procesem opartym na praktyce i doświadczeniu, przygotowującym młodych ludzi do przeciwdziałania skutkom kryzysu środowiskowego oraz adaptacji do zmiany klimatu. Jej celem jest rozwój sprawczości uczniów – zdolności do samodzielnego działania i kształtowania rzeczywistości.
2. Kompetencje uniwersalne i postawy proaktywne
   Nauczanie powinno rozwijać umiejętności badawcze, analityczne, komunikacyjne, współpracy i krytycznego myślenia. Uczniowie powinni być przygotowywani do pełnienia roli agentów zmiany (change makers).
3. Uczenie poprzez doświadczanie
   Edukacja powinna być oparta na metodach angażujących: projektach edukacyjnych w lokalnym kontekście, zajęciach terenowych, design thinking, metodzie STEAM. Kluczowe są: diagnoza sytuacji, projektowanie rozwiązań i ich wdrażanie w najbliższym otoczeniu szkoły.
4. Szkoła rezylientna – model adaptacji do kryzysu klimatycznego
   Szkoła powinna być zarówno miejscem zdobywania wiedzy, jak i praktycznym przykładem wdrożenia adaptacji do wyzwań środowiskowych.
   1. Infrastruktura odporna na zmianę klimatu: zastosowanie odnawialnych źródeł energii, systemów oszczędzania energii i wody, lokalnej retencji, zielono-niebieskiej infrastruktury (rozszczelnienie powierzchni, zieleń, ogrody deszczowe), rekuperacji i systemów zapewniających czyste powietrze.
   2. Szkoła jako przestrzeń bezpieczeństwa: przygotowanie uczniów i nauczycieli na skutki gwałtownych zjawisk pogodowych – fal upałów, powodzi, suszy, burz czy kryzysów infrastrukturalnych.
   3. Świadectwo wiarygodności: szkoła, która sama jest dostosowana do wyzwań klimatycznych, staje się wiarygodnym miejscem edukacji, gdzie uczenie odbywa się poprzez doświadczenie, a nie tylko teorię.
5. Zintegrowane podejście dydaktyczne
   Edukacja klimatyczna powinna być realizowana w ujęciu między-przedmiotowym – w tym poprzez projekty, dni projektowe i zespoły kompetencyjne nauczycieli.
6. Rozwijanie umiejętności krytycznego myślenia i debaty
   Szkoła powinna kształcić kompetencje analizy, argumentacji, prowadzenia dyskusji i prezentacji opartych na faktach. To element kształtowania świadomego i odpowiedzialnego obywatelstwa.
7. Powiązanie z jakością życia, zdrowiem i zielonymi kompetencjami
   Edukacja klimatyczna i środowiskowa musi być ściśle powiązana z troską o zdrowie, dobrostan i jakość życia oraz z przygotowaniem do przyszłych ścieżek zawodowych. Rozwój zielonych kompetencji wpisuje się w potrzeby gospodarki XXI wieku i europejskie cele transformacji.
8. Rzetelne źródła i wsparcie eksperckie
   W procesie dydaktycznym należy korzystać z najnowszych i sprawdzonych raportów i materiałów eksperckich, dostępnych w różnych formatach (teksty, multimedia, narzędzia cyfrowe).

Wyzwania polskiego systemu edukacji i propozycje rozwiązań międzysektorowych

Fundacja To·Proste

Polski system edukacji stoi wobec splotu wyzwań strukturalnych i dydaktycznych, które ograniczają jego zdolność do wyrównywania szans i przygotowania młodych ludzi do funkcjonowania w złożonej rzeczywistości społeczno-gospodarczej. Kluczowe problemy obejmują: przeciążenie podstawy programowej kosztem kompetencji przekrojowych, niedobór czasu kadry nauczycielskiej, nierówności terytorialne i społeczno-ekonomiczne, fragmentację inicjatyw (projekty krótkoterminowe, słaba dyfuzja dobrych praktyk), niewystarczającą integrację edukacji cyfrowej i krytycznego myślenia, rosnące potrzeby włączającej edukacji międzykulturowej oraz wsparcia dobrostanu psychicznego uczniów i kadry.

Na poziomie polityk publicznych potrzebne są interwencje systemowe oparte na dowodach.

Po pierwsze, rewizja podstawy programowej pod kątem priorytetyzacji kompetencji kluczowych (m.in. krytyczne myślenie, kompetencje społeczne) oraz redukcji encyklopedyzmu.

Po drugie, stabilne finansowanie czasu pracy nauczycieli przeznaczonego na planowanie nowych projektów i ich późniejszą ewaluację.

Po trzecie, wzmocnienie systemu doskonalenia zawodowego w logice „train-the-trainer”: krótkie, modułowe kursy z certyfikacją mikro-kompetencji (sztuczna inteligencja w edukacji, praca metodą projektu, edukacja dla zrównoważonego rozwoju, neurodydaktyka), powiązane z praktycznymi wdrożeniami w klasie.

Po czwarte, jednolity standard danych o jakości kształcenia i nierównościach, umożliwiający monitorowanie efektów polityk i ukierunkowanie wsparcia.

W perspektywie cyfrowej konieczne jest włączenie edukacji medialnej i etyki korzystania ze sztucznej inteligencji do praktyki szkolnej: od etyki i bezpieczeństwa danych, przez krytyczną weryfikację źródeł, po wykorzystanie narzędzi generatywnych do tworzenia materiałów i personalizacji nauki.

Istotnym wymiarem jest edukacja włączająca i międzykulturowa. Szkoły potrzebują narzędzi języka włączającego, pracy z klasami zróżnicowanymi kulturowo, a także łatwo dostępnych materiałów dla rodziców. Włączenie społeczności lokalnych i organizacji mniejszościowych jako współtwórców treści zwiększa poczucie sprawczości i przynależności uczniów.

Współpraca międzysektorowa może przyspieszyć skalowanie rozwiązań. W relacji szkoła–NGO–biznes warto zwrócić szczególną uwagę na: wolontariat kompetencyjny „1% czasu dla szkoły”, w którym pracownicy firm wspierają projekty uczniowskie i mentoring kariery, mikrogranty projektowe dla klas (5–10 tys. zł) na działania lokalne w obszarach m.in. klimatu czy bioróżnorodności, prowadzone z tutorem z organizacji społecznej, lokalne „laboratoria uczenia” w instytucjach kultury, trzecim sektorze i biznesie, oferujące cykliczne dni projektowe dla szkół i rodzin.

Warunkiem trwałości jest „czas i dane”: finansowanie czasu nauczycieli na współpracę oraz wspólne wskaźniki (udział w projektach, wdrożone scenariusze, kompetencje uczniów). Tylko wtedy projekty nie pozostaną wyspami innowacji, lecz staną się standardem praktyki. W ujęciu Celów Zrównoważonego Rozwoju inwestycja w jakość edukacji – przy mądrym alokowaniu zasobów i partnerstwie sektorów – jest najszybszą i najbardziej sprawiedliwą dźwignią zmiany społecznej.